Hljómskálinn í Vestmannaeyjum

Í Vestmannaeyjum stendur hús sem enn í dag gengur undir nafninu Hljómskálinn þrátt fyrir að hafa verið nýtt sem íbúðarhúsnæði nær alla tíð, nafngiftin kemur til af því að húsið var byggt sem æfinga- og tónleikastaður Lúðrasveitar Vestmananeyja.

Lúðrasveitir hafa margoft verið starfandi í Vestmannaeyjum allt frá aldamótunum 1900 þótt ekki hafi það verið samfleytt. Árið 1925 hafði verið stofnuð slík sveit eftir nokkurt hlé en stjórnandi hennar var Hallgrímur Þorsteinsson lúðrasveitaforkólfur sem dvaldi í Eyjum nokkur sumur en hann stofnaði og stjórnaði lúðrasveitum víða um land.

Mikill hugur var í lúðrasveitarmönnum í Eyjum og árið 1928 kom upp sú hugmynd að byggja hús undir starfsemi sveitarinnar, hús sem bæði sinnti hlutverki æfingahúsnæðis og tónleikasalar en hugsanlega hefur skortur á æfingahúsnæði eitthvað haft um þessa ákvörðun að segja. Sveitin hélt tónleika og tombólur til að fjármagna verkefnið og strax um sumarið 1928 munu framkvæmdir hafa hafist og var því lokið tveimur árum síðar, öll vinna við húsið var unnin í sjálfboðavinnu og þ.á.m. öll steypuvinna í höndunum. Ólafur Kristjánsson hafði teiknað húsið en það þótti nokkuð sérstakt í útliti, með bogadregnum gluggum og flötu þaki svo hægt væri að halda tónleika þar utandyra – húsið sem var upphaflega einn salur var óeinangrað og kynt með kolaofni, þar var yfirleitt kalt og rakasamt og hentaði það því starfseminni fremur illa.

Hljómskálinn var ekki lengi í eigu lúðrasveitarinnar, fjárhagur hennar leyfði það ekki, sveitin lognaðist útaf og húsið var selt fáeinum árum síðar og hefur síðan verið nýtt sem íbúðarhúsnæði og smíðaverkstæði. Miklar breytingar hafa ennfremur verið gerðar á húsinu og er það gjörólíkt því sem fyrst var. Það stendur við Hvítingaveg (nr. 30) sem áður gekk undir nafninu Hvítingatröð en húsið gengur enn undir nafninu Hljómskálinn.