Hljómsveit Hótel Íslands 1930

Hljómsveitir sem léku á Hótel Íslandi sem staðsett var á horni Aðalstrætis og Austurstrætis (þar sem nú er Ingólfstorg) settu svip sinn á reykvískt tónlistarlíf en hótelið starfaði á árunum 1882 til 1944 þegar það brann til kaldra kola á örskammri stundu. Eftir því sem heimildir herma léku hljómsveitir léttklassíska tónlist síðari part dags og svo dans- eða djasstónlist á kvöldin á árunum 1924 til 1942 að minnsta kosti – líklegast hlýtur þó að teljast að sveitir hafi verið starfræktar allt til örlaganæturinnar í febrúar 1944 þegar það varð eldinum að bráð.

Upplýsingar um flestar þeirra hljómsveita sem léku á Hótel Íslandi eru af skornum skammti, bæði er það vegna þess að umfjöllun og auglýsingar fjölmiðla um slíkar sveitir á þeim tíma voru takmarkaðar og einnig vegna þess að lengst af voru meðlimir þeirra erlendir tónlistarmenn sem komu til landsins og léku með sveitunum í fáeina mánuði og hurfu síðan af landi brott.

Árið 1924 lék erlend hljómsveit á hótelinu en engar upplýsingar er að finna um hana, hún lék djass og líkast til hefur hún leikið á kvöldin. Í fjölmiðlum síðsumars 1926 er fjallað um tríó sem þá var rétt ókomið til landsins með farþegaskipinu Gullfossi, sú sveit átti að leika öll kvöld en engar frekari upplýsingar er að finna um hana. Ári síðar (1927) kom Austurríkismaðurinn Fritz Weisshappel til landsins til að leika á selló með strengjakvartett á hótelinu en ekkert liggur fyrir meira um þá sveit, Weisshappel átti reyndar eftir að ílengjast hér á landi og varð síðar öllu þekktari sem píanóleikari en sellóleikari.

Tríó mun hafa verið starfandi á „Landinu“ (Hótel Íslandi) í upphafi árs 1928 en óvíst er hvort það sé að einhverju leyti sama sveit og Fritz Weisshappel lék með eða jafnvel hljómsveit Poul Bernburg sem mun hafa starfað á hótelinu þetta sama ár, ekkert liggur heldur fyrir hvort að sveit Bernburg (sem var fiðluleikari) var „síðdegis“ hljómsveit eða hvort hún lék fyrir dansi á kvöldin. Ein heimild segir að Vilhjálmur Guðjónsson klarinettu- og saxófónleikari hafi leikið með sveit Bernburg á þessum tíma en það stemmir illa enda var Vilhjálmur aðeins ellefu ára gamall um það leyti.

Hljómsveit Hótel Íslands 1939

Daninn Aage Overgaards stjórnaði hljómsveit á Hótel Íslandi árið 1930 en ekki liggja fyrir frekari upplýsingar um þessa sveit frekar en aðrar sem léku á hótelinu en svo virðist sem innan hennar hafi verið mandólínleikari að nafni Umberto Romanolli (sem er reyndar ekki mjög danskt nafn), þess má geta að þessi sveit aðstoðaði dönsku harmonikkuleikarana Gellin & Borgström sem komu hingað til lands til að leika m.a. á Alþingishátíðinni á Þingvöllum en sveitin lék með þeim félögum þó líklega aðeins á nokkrum tónleikum í Reykjavík.

Næstu tvö árin voru þýskar hljómsveitir starfandi við hótelið, ýmist kvintettar eða sextettar en þær sveitir léku einnig heilmikið utan hótelsins s.s. í KR-heimlinu og í Iðnó á almennum dansleikjum. Svo virðist sem spænsk sveit hafi komið til landsins árið 1933 og var Jose Riba einn meðlima þeirrar sveitar, hann átti síðar eftir að gerast íslenskur ríkisborgari og búa og starfa hér á landi.

Síðar sama ár kom svo austurrískt „Vínartríó“ sem ráðið var til að leika léttklassík síðdegis og í því tríói voru tveir tónlistarmenn sem síðar settust hér að, Carl Billich píanóleikari (sem var hljómsveitarstjórinn) og Josef Felzmann fiðluleikari en sá þriðji hét Felix Czerny og var sellóleikari. Þeir félagar voru aðeins ráðnir til skamms tíma eins og aðrir en þegar þeir fóru aftur til Austurríkis leist þeim ekki betur en svo á stjórnmálaástandið að þeir komu aftur og voru meira og minna viðloðandi hljómsveitirnar á Hótel Íslandi næstu misserin. Sveitirnar voru því að nokkru eða miklu leyti austurrískar áfram og léku m.a. með þeim Gellin & Borgström sem aftur komu til landsins árið 1934, sveitin lék eins og forverarnir víðar en á hótelinu og töluvert oft í Útvarpinu einnig. Felzmann var hljómsveitarstjórinn um það leyti. Svo virðist sem ungversk strengjasveit undir stjórn Dr. Zakál sem þá spilaði aðallega á Hótel Borg, hafi einnig leikið á Hótel Íslandi og ekki er ólíklegt að blanda þeirra ungversku og austurrísku hafi myndað hljómsveit Felzmann.

Carl Billich og hljómsveit á Hótel Íslandi

Austurríkismennirnir léku áfram á hótelinu næstu árin en nú bættust Íslendingar í hópinn en íslenskir tónlistarmenn voru þá smám saman að færa sig upp á skaftið í tónlistinni, og reyndar barðist FÍH (sem þarna var tiltölulega nýlega stofnað) ötullega fyrir því að útlendingarnir myndu ekki taka störfin af íslensku tónlistarmönnunum. Þannig léku t.a.m. Óskar Cortes fiðlu- og saxófónleikari, Jóhannes Eggertsson trommuleikari, Bjarni Böðvarsson klarinettu- og saxófónleikari og Sveinn Ólafsson saxófónleikari með þeim Felzmann og Billich í sveit þess síðast talda á hótelinu árið 1937, og þannig var það áfram næstu árin – Þorvaldur Steingrímsson fiðluleikari, Esra Pétursson fiðlu- og saxófónleikari, Skafti Sigþórsson fiðluleikari, Adolf Theódórsson saxófónleikari, Bjarni Guðjónsson [?], Jakob Einarsson fiðlu- og saxófónleikari og Karl Matthíasson [?] voru meðal þeirra sem og erlendir tónlistarmenn eins og Helmut Siddicher básúnuleikari, Rudi Kamphausen trompetleikari og [?] Henkelmann trommuleikari, þeir voru að öllum líkindum allir austurrískir.

Þegar heimsstyrjöldin skall á og Bretarnir hernámu Ísland vorið 1940 voru Austurríkismennirnir teknir til fanga og eftir það virðist sem íslenskir tónlistarmenn hafi skipað hljómsveit Hótel Íslands að mestu. Þær sveitir störfuðu að minnsta kosti til 1941 eða 42 en líklegast er að það hafi verið allt þar til hótelið brann í febrúar 1944, þessar sveitir voru æði misjafnar að stærð, allt frá tríóum og upp í sextetta sem léku víða um bæinn s.s. í Iðnó, KR-heimilinu, Oddfellow húsinu og jafnvel í Gúttó (Góðtemplarahúsinu) í Hafnarfirði en því miður eru upplýsingar um meðlimi og hljóðfæraskipan sveitanna litlar sem engar. Á þeim tíma voru söngvarar örlítið farnir að koma fram með hljómsveitum og var Sigfús Halldórsson (tónskáld) einn þeirra en hann telst með allra fyrstu dægurlagasöngvurum Íslands.

Blómlegt tónlistarlíf á Hótel Íslandi, þar sem Reykvíkingar fengu að kynnast bæði léttri klassískri tónlist og djass- og danstónlist, færðist því að mestu yfir á Hótel Borg þegar bruninn lagði Hótel Ísland í rúst.