Guðlaugur Kristinn Óttarsson (1954-)

Guðlaugur Kristinn Óttarsson

Tónlistar- og vísindamaðurinn Guðlaugur Kristinn Óttarsson er líkast til þekktastur fyrir framlag sitt með hljómsveitunum Þey og Kukli en hann hefur jafnframt sent frá sér sólóefni og starfað með fjölda annarra tónlistarmanna.

Guðlaugur er fæddur í Reykjavík 1954 og er af gullsmiðaættum. Í gullsmiðju afa síns komst hann í raun í fyrsta sinn í kynni við efnafræði en á yngri árum sínum fékkst hann við alls konar efnafræði- og rafmagnsfræðitilraunir. Hann smíðaði jafnframt sjálfur sinn fyrsta silfurgrip 1957 aðeins þriggja ára gamall og fór reyndar til Danmerkur fimmtán ára  til að nema silfursmíði.

Hvað tónlistaruppeldi Guðlaugs varðar þá lærði hann ungur á flautu og munnhörpu en meðal ættmenna hans og skyldmenna má finna tónlistarfólk, tónlistarkennara og orgnista. Gullsmiðurinn afi hans (Guðlaugur A. Magnússon) hafði t.a.m. verið í lúðrasveitum, í djassi og aðdraganda Sinfóníuhljómsveitar Íslands sem trompetleikari o.fl. en Guðlaugur yngri var einmitt skírður í höfuðið á honum. Þess má einnig geta að amma hans í móðurætt, Vivan Aurora Signora Holm (fyrsti sjúkraþjálfari landsins) lék bæði á gítar og píanó og átti stóran þátt í tónlistaruppeldi hans.

Fyrstu opinberu tónlistargjörningar Guðlaugs voru í Ríkisútvarpinu þegar hann var sex ára en þar söng hann oft einsöng í barnatímum útvarpsins – engar upptökur hafa þó varðveist þar með honum. Hann gekk í Melaskóla og Hagaskóla þar sem hann naut m.a. handleiðslu Magnúsar Péturssonar tónlistarkennara, og var orðinn vel læs á nótur um tíu ára aldur og fljótlega upp úr því var hann farinn að smíða sér strengjahljóðfæri. Þá var hann einnig í sveit á sumrin og hafði þar tök á að gera tilraunir með gítara og sánd enda var mikið um útvörp og rafeindadót á staðnum sem hann gat unnið með. Á þeim tíma var hann kominn með áhuga á hvers kyns elektrónískri og tengdri tónlist og var jafnvel farinn að smíða sér sín eigin rafmagnshljóðfæri.

Guðlaugur fór í sína fyrstu hljómsveit í Hagaskóla en hún bar heitið Steinblóm og var tríó. Þegar hann fór í framhaldsskólanám í Menntaskólann að Laugarvatni gekk hann í skólahljómsveitina þar sem gekk undir nafninu Lótus, og var hann í þeirri sveit á meðan námi hans stóð á Laugarvatni en þar naut hann jafnframt tónlistarkennslu Guðmundar Emilssonar og lék m.a. verk eftir Leif Þórarinsson tónskáld. Lótus starfaði ekki aðeins yfir vetrartímann heldur einnig tvö sumur (1974 og 75) og lék þá víða um austanvert landið.

Að menntaskólanámi loknu fór Guðlaugur í háskólanám, nam stærðfræði, eðlisfræði og tölvunarfræði en í lokaverkefni sínu í því síðast talda skrifaði hann forrit sem tók inn laglínur og útsetti fyrir fimm raddir á IBM 1420 tölvu háskólans. Segja má að það hafi verið fyrsti vísir að gervigreind en forritið studdist við 300 hljóma sem vistaðir voru á gataspjöldum sem nemendur við Verzlunarskóla Íslands höfðu slegið inn en staðfest er að hljómsveitin ABBA hafi fengið veður af þessari vinnu. Samhliða háskólanámi sínu starfaði Guðlaugur með hljómsveitinni Sextett sem varð síðar meir að Ljósunum í bænum, þá var hann um tíma einnig í hljómsveitinni Galdrakörlum.

Þeyr

Það var svo í upphafi árs 1981 sem Guðlaugur gekk í hljómsveitina Þey en hún hafði þá verið starfandi í nokkur ár og gefið út plötu. Sveitin hafði um það leyti þróast frá því að vera eins konar dansiballasveit yfir í drungalegt nýbylgjurokk og var á síðarnefndu nótunum þegar Guðlaugur gekk til liðs við hana. Þeyr var ekki allra en tónlist sveitarinnar hefur lifað hvað lengst þeirra sem tókust á við pönk- og nýbylgjuvakningu sem hófst um 1980 og dó drottni sínu um tveimur og hálfu ári síðar, nokkru eftir sýningar á kvikmyndinni Rokk í Reykjavík þar sem sveitin vakti mikla og umdeilda athygli. Þeyr starfaði fram yfir mitt ár 1983 og sendi frá sér fjölda platna meðan hún starfaði en sveitin lék einnig nokkuð erlendis á starfstíma sínum.

Um svipað leyti og Þeyr var að syngja sitt síðasta (sumarið 1983) varð önnur sveit til, Kukl. Sú merka sveit var í raun sett saman af dagskrárgerðarmönnunum Ásmundi Jónssyni og Guðna Rúnari Agnarssyni sem höfðu stýrt útvarpsþætti sínum, Áföngum um nokkurt skeið en hafði verið gert að hætta með þáttinn. Kuklið varð afrakstur samtínings þeirra félaga úr nýbylgju- og pönkgeiranum og spilaði í lokaþættinum. Tónlist sveitarinnar má segja að hafi verið þunglama- og drungalegt nýbylgjurokk, pínulítið í anda Þeys en Kuklið starfaði í um þrjú ár og sendi frá sér nokkrar plötur – sveitin varð einmitt fyrsta íslenska hljómsveitin til að leika á Hróarskelduhátíðinni. Sykurmolarnir urðu síðan til upp úr sveitinni. Samhliða Kukli starfræktu Guðlaugur og Björk Guðmundsdóttir söngkona sveitarinnar dúettinn Elgar sisters, sem hljóðritaði ellefu tónverk undir heitinu The Elgar Sisters Sessions.

Eftir Þey og Kukl tímabilið var hljómsveitaferli Guðlaugs að mestu lokið en við tóku annars konar verkefni. Hann hóf að starfa með ýmsum tónlistarmönnum í sveitum eins og Killing Joke, Psychic TV og Current 93 en var einnig í samstarfi við Bubba Morthens og einkum Megas en hann átti eftir að starfa með þeim síðarnefnda í áratugi, fyrst árið 1985 með hljómsveitinni MEGAKUKL sem hélt tvenna tónleika í Gamla bíói um haustið. Eitt af verkum tónleikanna, Dr. Sölvi eftir Guðlaug var löngu síðar gefið út á netinu. Guðlaugur átti svo eftir að leika á fjölmörgum plötum Megasar – þeirri fyrstu Loftmynd (1987) og svo Höfuðlausn (1988) ásamt Hilmari Erni Hilmarssyni, og Hættuleg hljómsveit og glæpakvendið Stella (1990) en við vinnslu síðast töldu plötunnar kynntist hann Birgi Baldurssyni trommuleikara og Haraldi Þorsteinssyni bassaleikara sem áttu eftir að starfa með Guðlaugi í sólóverkefnum hans.

Guðlaugur Kr. Óttarsson

Um miðjan tíunda áratuginn starfaði Guðlaugur með sveitum eins og INRI, Exem, Súkkat og Megasukk, og kom við sögu á plötum þeirra sveita, og hefur reyndar komið við sögu á fjölda annarra platna. Í seinni tíð hefur hann komið fram á tónleikum m.a. ásamt bandarísku hljómsveitinni Fuck, Will Oldham og fleirum.

Þegar nær leið aldarlokum hóf Guðlaugur formlega sólóferil sem einleikari í klassískri tónlist þar sem viðfangsefnið var Bach. Hann vann einnig með frumsamið efni en hann hafði samið tónlist frá unga aldri og hafði m.a. prelúdía eftir hann verið frumflutt í Ríkissjónvarpinu árið 1971 þegar hann var 17 ára gamall.

Tónlist Guðlaugs var raftónlistartengd og hefði einnig getað verið skilgreind sem eins konar hávaðatónlist, stundum jafnvel á mörkum tónlistar og annarra listgreina. Tónlistarmenn eins og Hilmar Örn Hilmarsson, Einar Melax og fleiri komu þar einnig við sögu. Svo virðist sem Guðlaugur hafi sent frá sér efni í formi tveggja geislaplatna í takmörkuðu upplagi árið 2002, upplýsingar um þær útgáfur eru vægast sagt af skornum skammti en þær virðast vera undir titlaheitunum Alone with guitar og Misc. Music.

Fyrsta opinbera útgáfa Guðlaugs, sólóplatan Dense time kom út árið 2005 en á henni komu um fimmtíu tónlistarmenn við sögu. Tónlist þeirrar plötu mynda heildræna mynd af þeirri tónlist sem Guðlaugur hafði verið að semja og vinna við á árunum 1986 til 2005 en hún þótti mynda og endurspegla „rannsóknir Guðlaugs í vísindum, tónlist og annarri listsköpun síðastliðin 20 ár“ eins og það var orðað í Morgunblaðinu. Boðað var að aukin og veglegri útgáfa plötunnar kæmi út með lögunum í instrumental útgáfum en af því varð ekki af einhverjum ástæðum. Skífan hlaut hvarvetna góða dóma en á henni söng fósturfaðir Guðlaugs, óperusöngvarinn Guðmundur Jónsson sinn svanasöng í tónverkinu Sirius, en Guðmundur lést tveimur árum síðar (2007).

Önnur plata með Guðlaugi hefur komið út síðan, hún ber hinn merkilega titil ½ · г2 (0) = ∞ en upplýsingar um þá plötu eru afar takmarkaðar, bæði hvað varðar útgáfuna sjálfa s.s. útgefanda, útgáfunúmer og -ár sem og efni hennar og flytjendur.

Guðlaugur Kristinn Óttarsson

Fyrir utan tónlist hefur Guðlaugur starfað sem vísindamaður í stærðfræðilegri eðlisfræði hjá ýmsum nýsköpunarfyrirtækjum, sem og haldið fyrirlestra og birt greinar á alþjóðlegum vettvangi. Hann hefur einnig sinnt kennslu í stærðfræði, eðlisfræði og rafeindatækni á framhalds- og háskólastigi, og 1994 skapaði hann kerfi sem varpaði bókstöfum yfir í tóna þar sem B og H voru ekki sömu nóturnar að hætti J.S. Bach sem gat spilað nafnið sitt sem B-A-C-H, en í dag eru nóturnar B og H álitnar þær sömu. Árið 2008 notaði hann þetta kerfi sitt til að útsetja skákir yfir í tónlist fyrir kvikmyndina Me and Bobby Fisher – og hélt svo tónleika í Laugardælakirkju þar sem Fischer er jarðsettur. Þessi kvikmyndatónlist kom út í takmörkuðu upplagi (100 eintökum) árið 2009 undir heitinu Post humous art value formula.

Tónverkið Midi after midnight er dæmi um annað verk sem Guðlaugur hefur samið og flutt en það hefur þó líkast til ekki verið hljóðritað á plötu.

Guðlaugur hefur komið fram sem tónlistarmaður undir ýmsu nöfnum, s.s. GKO, GodBles og Godkrist/Godchrist en þekktast er líklega heitið „Þriðja eyrað“ sem Megas veitti honum en það er staðsett í hnakkanum og er sérstaklega næmt á þagnir – því án þagna er engin tónlist. Það má því segja að það sé við hæfi að 2018 hafi Guðlaugur uppgötvað það sem hann kallar „hulduljós“ sem allar lifandi skepnur gefa frá sér en hverfur við andlát viðkomandi. Þá uppgötvaði hann jafnframt að slíkt hulduljós frá skepnum er af sama styrk og þau sem fjöll gefa frá sér en þetta hefur hann kortlagt ásamt samstarfsmönnum sínum beggja vegna Atlantsála allt suður að miðbaugi. Síðustu árin hefur hann helgað tíma sínum annars vegar hulduljósi og hins vegar því að koma tónverkum sínum út á nótnaskrift en fyrsta slíka verkið nefnist Sjöunda innsiglið og lagði hann drög að því um það leyti sem hljómsveitin Þeyr leið undir lok 1983.

Guðlaugur hefur búið og starfað austur á fjörðum síðastliðin ár.

Efni á plötum